در خانه های کهن به روش هایی تلاش می شد از تابش گزنده آفتاب به درون فضاها پیشگیری شود. یکی از این روشها ، بهره گیری از تابش بند بود. تابش بند یا تووش بند، تیغه هایی آفتاب شکن کمابیش نازک به ستبرای شش تا پانزده  سانتی متر بود که گرداگرد روزن ها و پنجره هاه و درگاهها کار می شد تا روی آنها سایه اندازد. آنهایی را که در بالای درگاه یا پنجره کار می کردند، تابش بند افقی یا سرسایه  نام داشت.(تابش بند ایستاده  یا عمودی ، تیغه های آجری یا گچی بود که میان هردودرگاه به گهنای شصت تا هفتاد سانتی متر و ستبرای نزدیک به ده تا پانزده  سانتی متر ساخته می شد. بدین گونه  درها و شیشه های روی آن ها آفتاب نمی خوردند.)بر بالای تابش بند افقی، روزن های گردی به نام  گلجام ساخته می شده است.

در سال های پایانی روزگار قاجاریان به جای تابش بند های ایستاده، که روی درگاه سایه می انداخت، در میان در گاه ها ، جرز هایی ساخته می شد که لبه های آن پخ شده بود و به جای آفتاب شکن بودن ، کاملا راه تابش آفتاب را باز می کرد و آفتاب می توانست به درون رخنه کند. نمونه آن را می توان  در خانه های قاجاری دید.

 

معماری ایرانی-پیرنیا- صفحه140و 142

ترتیب عوض شدن تابش بند در زمان قاجار پهلوی اول و پهلوی دوم

جهت مشاهده تصاویر مربوطه اینجا کلیک نمایید.